اخبار-درباره مشهد

آب و هوای مشهد

آب و هوای مشهد

مشهد به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص که درمنطقه مرزی بین شمال و جنوب خراسان قراردارد و همچنین تداخل جبهه‏ های مختلف آب و هوایی،


دارای آب و هوا و خصوصیات ویژه اقلیمی است و قسمت اعظم دشت مشهد- نیشابور، جزء اقلیم سرد و خشک و قسمتی از دشت مشهد - قوچان، نیم خشک و سرد و بخش کوچکی از بلند‌ترین ارتفاعات رشته کوه‌های بینالود و هزار مسجد جزء اقلیم مرطوب سرد می‌‏باشد و در مجموع شهر مشهد دارای آب و هوای متغیر، اما معتدل و متمایل به سرد و خشک است و از تابستانهای گرم و خشک و زمستانهای سرد و مرطوب برخوردار است. بیشترین درجه حرارت در تابستان‌ها ۳۵ درجه بالای صفر و کمترین آن در زمستان ۱۵ درجه زیر صفر و میزان بارندگی متغیر و میانگین بارندگی سالانه در مشهد حدود ۲۵۳ میلیم‌تر می‌‏باشد. رودخانه مهم آن کشف رود است که از شاخه‏ های مهم آن رادکان، طرقبه، جاغرق، دهبار، زشک، گلستان و دولت آباد است. منابع تأمین آب زیرزمینی دشت مشهد شامل چشمه، قنات، چاه‏ عمیق و نیمه عمیق است.

تاریخچه شهر مشهد

تاریخچه شهر مشهد

مهم‌ترین عاملی که در طول تاریخ در شکل گرفتن محل سکونت کنونی مشهد مؤثر بوده است، موقعیت طبیعی حوضه کشف رود و رودخانه اترک می‌باشد.

با در نظر گرفتن این عامل به عنوان امری نسبتاً ثابت برای جذب جمعیت، می‌توان تأثیر عوامل تاریخی و سیاسی و اجتماعی و مذهبی را در دوره‌های مختلف بررسی نمود. حوضه رودخانه کشف رود در تمام دوره اسلامی و حتی در دوره پیش از اسلام از مراکز عمده سکونت در خراسان شمالی بوده است. در دوره اسلامی مهم‌ترین و پرجمعیت‌ترین سکونتگاه، حوضه کشف رود ولایت توس بوده که مرکز آن شهر تابران بوده است. به مرور زمان از اهمیت شهرهای تابران و نیشابور کاسته و آبادیهای جدیدی به اسامی نوغان و سناباد رشد نمودند. سناباد در ۲ کیلو متری نوغان قرار داشته و کاخ حمید بن قحطبه طلائی والی خراسان که اکنون عمارت آستانه شهر مقدس مشهد است در میان باغ بزرگی در این دهکده قرار داشته است.
در بهار سال ۱۹۳ه - ق هنگامی که هارون جهت سرکوب شورشی در سمرقند به نوغان رسید مریض و سپس فوت نمود وی وصیت نموده بود پس از مرگ او را در باغ مجاور محل اقامتش دفن نمایند. مآمون جانشین هارون پس از گذشت چند سالی از خلافتش در اثر طغیانی که علیه وی در عراق پدید آمد به قصد آنکه تمایل شیعیان را به خود جلب کند «حضرت رضا (ع)» را به ولایت عهدی نامزد کرد. حضرت رضا (ع) پس از یکسال اقامت در مرو عازم بغدادشدند، وقتی به قریه نوغان رسیدند به منزل امیر سناباد وارد و در آنجا مسموم و در سال ۲۰۲یا ۲۰۳ ه-ق پس از سه روز وفات یافته و پیکر مطهرشان در باغ حمید بن قحطبه در ۱/۵کیلومتری قریه سناباد مدفون شد، ‌ازه‌مان زمان نقطه مذکور به نام مشهد الرضا و بعد به اختصار مشهد نام گرفت.


تحولات مشهد در دوره رضاخان ۱۳۰۰-۱۳۲۰ه-ش
عده‌ای از متخصصین مسایل شهری، مقطع زمانی ۱۳۰۰تا پایان حکومت قاجاریه و آغاز حکومت رضاخان را شروع تحولات اساسی در روند «شهر نشینی» و «شهرگرایی» در ایران دانسته و بافت فیزیکی ماقبل۱۳۰۰ را بافت تاریخی و گسترش‌های بعدی را که در فراسوی حصار و دیوارهای قدیمی شهر‌ها اتفاق افتاده «بافت جدید» می‌دانند که روند شکل گیری آن در طول زمان تغییر کرده است.
دخالت در بافت کالبدی آن نیز با کشیده شدن خیابانهای جدید بر بافت تاریخی مثل خیابانهای طبرسی، ‌امام رضا، ‌بهار و غیره آغازگردید.
علاوه بردخالتهای فیزیکی فعالیت‌های دیگری نیز در زمان رضاخان در شهر مشهد انجام گرفت و زمینه رشد فیزیکی شهر را فراهم نمود که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از: تأسیس بیمارستان امام رضا (ع) در سال ۳۱۳تاسیس کارخانه قند آبکوه در سال ۱۳۱۴، تاسیس دانشکده پزشکی در سال ۱۳۱۸و غیره. خریداری اولین کارخانه برق در سال ۱۳۱۵و نصب آن در خیابان طبرسی ورود ماشین به شبکه حمل و نقل درون شهری با ۲دستگاه اتوبوس در سال ۱۳۱۸، ‌جایگزینی تدریجی آن به جای درشکه از اقداماتی است که در طی سالهای ۱۳۰۰-۱۳۲۰ در شهر مشهد انجام گرفت و نقش مهمی در رشد فیزیکی شهر داشت. مشهد در اولین سرشماری عمومی کشور که درسال ۱۳۱۸از چند شهربه عمل آمددارای ۷۶۴۷۱نفر جمعیت بوده است.
تحولات شهر مشهد دردوره محمدرضاپهلوی ۱۳۲۰-۱۳۵۷ه-ش
مشهد از شهریور ۱۳۲۰ که مصادف با اشغال ایران توسط نیروهای متفقین به دلیل وجود ناامنی در مناطق روستایی و امنیت مناسب در مشهد به علت وجود پادگان‌ها و مراکز نظامی و نیز خشک سالی‌های جنوب خراسان بویژه در سال زراعی ۱۳۲۶-۲۷و تاسیس دانشگاه مشهد درسال ۱۳۲۶ ه-ش پذیرای جمعیت زیادی بود که در رشد جمعیت نقش داشته‌اند. به دنبال دگرگونیهای سیاسی، اقلیمی و آموزشی فوق، تحولات تکنیکی به ویژه مجهز شدن شبکه حمل و نقل درون شهری به وسایل نقلیه جدید (افزایش اتوبوس‌ها از ۲ دستگاه به ۷۷ دستگاه، ورود تعداد ۱۰ دستگاه تاکسی در سال ۱۳۲۸ که تا سال ۱۳۲۴ به ۲۰۰ دستگاه افزایش یافت) و از همه مهم‌تر برقراری ارتباط بین مشهد و تهران از طریق شبکه راه آهن در سال ۱۳۳۶ ه-ش و نیز پرداخت وام به دارندگان زمینهای وقفی توسط بانک رهنی در سال ۱۳۳۶ ه-ش از عواملی بودند که دست به دست یکدیگر داده و جمعیت شهر مشهد در سال ۱۳۳۵ ه-ش به ۲۴۱۹۸۹ نفر رسانده است بطوریکه رشد سالانه جمعیت در طول ۱۶ سال (۱۳۱۹-۱۳۳۵ ه-ش) به طور متوسط ۲% بوده است. از حدود سال ۱۳۳۵ ه-ش به دلیل تغییرات اساسی در ساخت اقتصادی کشور به ویژه درآمد حاصل از فروش نفت، مستحکم شدن سیاست‌های تجاری - اقتصادی و فرهنگی، گسستگی نظام ارباب رعیتی به دنبال اجرای اصلاحات ارضی در سا ل ۱۳۴۲ ه-ش، رشد جمعیت نیز دچار تغییر و تحولاتی اساسی گردید به طوری که جمعیت شهر از ۲۴۱۹۹۸ نفر در سال ۱۳۳۵ ه-ش به ۴۰۹۶۱۶ نفر در سال ۱۳۴۵ رسید مه نرخ رشد سالانه‌ای در حدود ۵/۴ درصد داشته است. همچنین وسعت شهر نیز از ۱۶ به ۳۳ کیلومتر مربع یعنی بیش از ۲ برابر افزایش یافت. توسعه شبکه حمل و نقل هوایی، تاسیس کارخانجات و توسعه فعالیتهای بهداشتی نیز از جمله مواردی بودند که در توسعه فیزیکی شهر مشهد موثر واقع شدند. مشکلات ناشی از رشد جمعیت، بی‌توجهی به نحوه استفاده از اراضی، توسعه نامنظم شهر و سایر مشکلات عمومی باعث گردید که تهیه طرح جامع شهر در سال ۱۳۴۶ به مهندسین مشاور ابلاغ گردد. این طرح برای یک دوره ۲۵ ساله (۱۳۴۵-۷۰) در پنج مرحله ۵ ساله تنظیم و در سال ۱۳۵۰ به شورای عالی شهر سازی تسلیم و پس از تصویب مراحل اجرایی آن، در سال ۱۳۵۲ به شهرداری ابلاغ گردید.
در طرح جامع سمت توسعه آینده شهر به صورت پیوسته در غرب شهر با توجه به پیش بینی افزایش جمعیت ۴۰۹۶۱۶ نفر در سال ۱۳۴۵ به ۱۴۶۵۰۰۰ در سال ۱۳۷۰ پیش بینی گردید. در این طرح وسعت شهر از ۳۳/۴ به ۱۷۰ کیلومتر مربع افزایش می‌یافت. همگام با مراحل تهیه طرح جامع و تفضیلی، شهر از نظر فیزیکی و جمعیتی به رشد ادامه می‌داد بطوریکه جمعیت مشهد در سال ۱۳۵۵ به ۶۶۷۷۷۰ نفر (با نرخ رشد سالانه بین ۱۳۴۵-۵۵ حدود) افزایش یافت. درطرح جامع، الگوی مداخله در یافت قدیم شهر و به ویژه اطراف حرم مطهر نیز تهیه و نقشه پیشنهادی ارائه گردید ولی به مرحله اجرا در نیامد. در سال ۱۳۵۴ طرح توسعه حرم اجرا شد که تعداد زیادی از بازارچه‌ها، مساجد، مدارس قدیمی، واحدهای تجاری و مسکونی تخریب و بازار رضا (ع) نیز به منظور واگذاری به صاحبان مغازه‌های تخریبی در مشرق میدان آب ساخته شد. تحولات شهر مشهد بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ۱۳۵۷کشور ایران در دهه ۱۳۵۰ آبستن تحولات سیاسی عظیمی بود که در سال ۱۳۷۵ به پیروزی انقلاب اسلامی و دگرگونی ساختار سیاسی - حکومتی کشور منجر گردید. اثرات انقلاب در ابعاد شهری شامل: تصویب قانونی اراضی موات شهری (۱۳۵۷) تصویب قانون زمین شهری (۱۳۵۸) تصویب قانونن زمین شهری (۱۳۶۱) طرح مجدد الگوی نوشهر‌ها (۱۳۶۴) و... بود که بر کیفیت شهرنشینی تاثیر بسزایی داشت. سال ۱۳۷۵ به دلیل وقوع کودتای مارکسیستی در افغانستان حدود ۰۰۰/۵۵۷ نفر از مهاجرین افغانی در خراسان ساکن شدند که از این تعداد حدود ۲۹۶۵۰۰ نفر (۵۳/۲ %) در شهر مشهد به ویژه در حاشیه قلعه ساختمان و گلشهر سکنی گزیدند. همچنین در نتیجه وقوع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران عده‌ای از مهاجرین جنگ تحمیلی وارد خراسان و به ویژه شهر مشهد شدند. عوامل فوق به همراه مهاجرتهای روستا - شهری دست به دست هم داده و باعث رشد سریع جمعیت شهر در این دوره گردید به طوری که جمعیت از ۶۶۷/۷۷۰ نفر درسال ۱۳۵۵ به ۱/۴۶۲/۵۰ نفر در سال ۱۳۶۵ با نرخ رشدی معادل ۸ % در سال افزایش یافت که بالا‌ترین نرخ رشد جمعیت شهری در ایران بوده است. مساحت شهر نیز در این دوره (۶۵-۱۳۵۵) از ۷۸ به ۲۲۰ کیلومتری با نرخ رشد معادل ۱۱ % در سال، افزایش یافت. مشهد از شهریور ۱۳۲۰ که مصادف با اشغال ایران توسط نیروهای متفقین به دلیل وجود ناامنی در مناطق روستایی و امنیت مناسب در مشهد به علت وجود

 

پادگان‌ها و مراکز نظامی و نیز خشک سالی‌های جنوب خراسان بویژه در سال زراعی ۱۳۲۶-۲۷و تاسیس دانشگاه مشهد درسال ۱۳۲۶ ه-ش پذیرای جمعیت زیادی بود که در رشد جمعیت نقش داشته‌اند. به دنبال دگرگونیهای سیاسی، اقلیمی و آموزشی فوق، تحولات تکنیکی به ویژه مجهز شدن شبکه حمل و نقل درون شهری به وسایل نقلیه جدید (افزایش اتوبوس‌ها از ۲ دستگاه به ۷۷ دستگاه، ورود تعداد ۱۰ دستگاه تاکسی در سال ۱۳۲۸ که تا سال ۱۳۲۴ به ۲۰۰ دستگاه افزایش یافت) و از همه مهم‌تر برقراری ارتباط بین مشهد و تهران از طریق شبکه راه آهن در سال ۱۳۳۶ ه-ش و نیز پرداخت وام به دارندگان زمینهای وقفی توسط بانک رهنی در سال ۱۳۳۶ ه-ش از عواملی بودند که دست به دست یکدیگر داده و جمعیت شهر مشهد در سال ۱۳۳۵ ه-ش به ۲۴۱۹۸۹ نفر رسانده است بطوریکه رشد سالانه جمعیت در طول ۱۶ سال (۱۳۱۹-۱۳۳۵ ه-ش) به طور متوسط ۲% بوده است. از حدود سال ۱۳۳۵ ه-ش به دلیل تغییرات اساسی در ساخت اقتصادی کشور به ویژه درآمد حاصل از فروش نفت، مستحکم شدن سیاست‌های تجاری-اقتصادی و فرهنگی، گسستگی نظام ارباب رعیتی به دنبال اجرای اصلاحات ارضی در سا ل ۱۳۴۲ ه-ش، رشد جمعیت نیز دچار تغییر و تحولاتی اساسی گردید به طوری که جمعیت شهر از ۲۴۱۹۹۸ نفر در سال ۱۳۳۵ ه-ش به ۴۰۹۶۱۶ نفر در سال ۱۳۴۵ رسیدکه نرخ رشد سالانه‌ای در حدود ۵/۴ درصد داشته است. همچنین وسعت شهر نیز از ۱۶ به ۳۳ کیلومتر مربع یعنی بیش از ۲ برابر افزایش یافت. توسعه شبکه حمل و نقل هوایی، تاسیس کارخانجات و توسعه فعالیتهای بهداشتی نیز از جمله مواردی بودند که در توسعه فیزیکی شهر مشهد موثر واقع شدند. مشکلات ناشی از رشد جمعیت، بی‌توجهی به نحوه استفاده از اراضی، توسعه نامنظم شهر و سایر مشکلات عمومی باعث گردید که تهیه طرح جامع شهر در سال ۱۳۴۶ به مهندسین مشاور ابلاغ گردد. این طرح برای یک دوره ۲۵ ساله (۱۳۴۵-۷۰) در پنج مرحله ۵ ساله تنظیم و در سال ۱۳۵۰ به شورای عالی شهر سازی تسلیم و پس از تصویب مراحل اجرایی آن، در سال ۱۳۵۲ به شهرداری ابلاغ گردید. در طرح جامع سمت توسعه آینده شهر به صورت پیوسته در غرب شهر با توجه به پیش بینی افزایش جمعیت ۴۰۹۶۱۶ نفر در سال ۱۳۴۵ به ۱۴۶۵۰۰۰ در سال ۱۳۷۰ پیش بینی گردید. در این طرح وسعت شهر از ۳۳/۴ به ۱۷۰ کیلومتر مربع افزایش می‌یافت. همگام با مراحل تهیه طرح جامع، وتفضیلی شهر از نظر فیزیکی و جمعیتی به رشد ادامه می‌داد بطوریکه جمعیت مشهد در سال ۱۳۵۵ به ۶۶۷۷۷۰ نفر (با نرخ رشد سالانه بین ۱۳۴۵-۵۵ حدود) افزایش یافت. درطرح جامع، الگوی مداخله در یافت قدیم شهر و به ویژه اطراف حرم مطهر نیز تهیه و نقشه پیشنهادی ارائه گردید ولی به مرحله اجرا در نیامد. در سال ۱۳۵۴ طرح توسعه حرم اجرا شد که تعداد زیادی از بازارچه‌ها، مساجد، مدارس قدیمی، واحدهای تجاری و مسکونی تخریب و بازار رضا (ع) نیز به منظور واگذاری به صاحبان مغازه‌های تخریبی در مشرق میدان آب ساخته شد.

آداب و رسوم مردم مشهد

آداب و رسوم مردم مشهد
 
مشهد عصاره ادب و آداب و رسوم ایران زمین است.

فرهنگ و آداب و رسوم و عقاید و سنن هر مردمی‌نشان از عواطف و خلقیات و - در معنایی کامل - هویت انسانی آن مردم است. مشهد الرضا (ع)، شهری که به واسطه عشق به پیشوای هشتم شیعیان شکل گرفت، مهد ادب و آداب ایران زمین بوده و هست. آداب و رسوم مشهد و شهرهای اطراف آن به محبت مهاجر پذیری فراوان شهر مشهد - بخصوص از شهرهای مجاور - بسیار نزدیک و‌گاه یکسان است که بارانخواهی و کشتی با «چوخه» از این دست است. از قدیم، خراسان منطقه‌ای کم آب و خشک بوده است؛ به طوری که مراسم طلب باران در بسیاری از شهرهای خراسان از جمله مشهد مرسوم بوده و آداب مشترکی داشته است. بدین گونه که زنان و دختران - با استفاده از دو تکه چوب و مقداری پارچه - عروسکی درست می‌کردند و آن را در سطح محله یا روستا می‌گرداندند؛ و با خواندن اشعار و تصنیفهایی در جمعیت، باران درخواست می‌کردند که در آن معمولا به خداوند و حضرت «محمد» (ص) قسم یاد می‌شد و از مردم محله و روستا می‌خواستند برای پخت آشی به همین منظور طبخ کمک کنند. مردم هر کدام در هنگامی‌که به گرداننده‌ این عروسک برای طبخ آش و حبوبات و... می‌رساندند، مقداری آب نیز روی عروسک می‌پاشیدند و دعا‌ها و اشعاری را زیر لب زمزمه می‌کردند، از جمله: «الله بده تو باران، به حرمت مزاران، گندم به زیر خاکه، از تشنگی می‌ناله» و.... در بیشتر این مراسم طلب باران، نماز باران را به صورت جماعت بر بالای کوه یا تپه‌ای می‌خواندند و مردم معتقد بودند که بعد از خواندن نماز و مراسم طلب باران حتما باران خواهد بارید. خاستگاه شاهنامه «شت توس» است که نبردهای تن بتن و حماسی فراوانی در آن به تصویر کشیده شده است. کشتی باچوخه کشتی فراگیری در سطح ایران است.

 

اگرچه این کشتی از قدیم در سراسر کشور با تفاوتهای اندکی مرسوم بوده، در خراسان و شهرهایی چون مشهد و «نیشابور» و «سبزوار» - به سبب تعصبات خاص در خصوص فرهنگ پهلوان و پهوان پروری و‌‌ همان روحیه‌ قدیمی‌و کهنی که مردم این سرزمین داشته و در شاهنامه انعکاس آن نمایانگر است – بیشتر نمود و ظهور داشته و دارد. نام این کشتی از نام لباس خاصی گرفته شده است که کشتی گیران آن بر تن می‌کنند. چوخه لباسی پشمی‌است که‌گاه در نبرد‌ها نیز از آن استفاده می‌شد. آیین جوانمردی و پهلوانی از آیینهای کهن مردم خراسان در شهر توس و مشهد فعلی است. پهلوان از مردم بسیار آبرومند شهر بود و معمولا در مراسمی‌چون عروسی و... به سبب حفظ آمادگی جسمانی خود و سرگرمی‌و رشد مهارت‌ها - مسابقاتی را در قالب کشتی باچوخه برگزار می‌کردند. پهلوانان کشتی باچوخه معمولا با افرادی که نسب آن‌ها به ائمه می‌رسید (سید‌ها) کشتی نمی‌گرفتند و معتقد بودند که حرمت این افراد را باید حفظ کرد، به گونه‌ای که به خود اجازه نمی‌دادند پشت سید را به خاک برسانند. از گذشته مرسوم بوده است که به افراد بر‌تر این مسابقات کله قند هدیه می‌دادند. به همین سبب، امروزه در کنار جوایز دیگری که اهدا می‌شود، اما هنوز‌‌ همان عنوان «قندبر» برای جوایز مانده است. مشهد همواره مواجه با سیل مشتاقان زیارت از پیشوای هشتم شیعیان بوده و هست، ولی در گذشته به سبب کمبود امکانات و سفرهای سخت و دشوار و توسعه نیافتگی شهر، مرسوم بوده است که مشهدی‌ها به استقبال کاروانیان می‌رفتند و به احکام و احسان تیمار مسافران و زوار می‌پرداختند و پس از آن نیز در منازل خود پذیرای آنان می‌شدند. حتی قصبه‌ها و روستاهای اطراف مشهد حضور زوار و کاروانیان را متبرک و میمون می‌دانستند و از میوه‌ها و محصولات زراعی و باغی خود به کاروانیان هدیه می‌کردند. مراسم عزاداری و سینه زنی و نوحه خوانی در همه جای ایران مرسوم است و در مشهد نیز این مراسم با آداب مشابه و گاهی خاص برگزار می‌شود شله قلمکارآش مخصوصی است که با حبوبات و گوشت طبخ می‌شود و یکی از طعمهای بسیار ماندگاری است که چشیدنش نام مشهد را به ذهن متبادر می‌سازد.

فرودگاه مشهد

فرودگاه مشهد


درسال ۱۳۳۰ درمحل زائرسرای فعلی احداث شد. قبل ازآن درمحل میدان پانزده خرداد باندی خاکی جهت فرود هواپیماهای کوچک نظامی وجودداشت که محل استقرار قبضه‌های ضدهوائی بود.

اولین باندفرودگاه مشهد درتوسعه فرودگاه مشهد به صورت تاکسی وی الحاقی پارکینگ هواپیمای فرودگاه قدیم به ابتدای باند ۱۳ وادامه آن بصورت تاکسی وی تا پارکینگ نیروی هوائی بهسازی گردید. درسال ۱۳۴۶ باندجدید فرودگاه مشهد ازنوع بتن وپایگاه پدافند نیروی هوائی مورد بهره برداری قرارگرفت که روزانه یک پرواز از نوع DC۳ درمسیرتهران مشهد وپروازهای آموزشی و ایرتاکسی علاوه بر پروازهای نظامی ازآن استفاده می‌کردند باافزایش پرواز‌ها و ورود

 

هواپیماهای DC۸ ومتعاقباً بوئینگ ۷۲۷، ۷۳۷، ۷۰۷ وایرباس درسال ۱۳۵۷ پارکینگ وترمینال جدید برج مراقبت پرواز وساختمانهای جانبی فرودگاه جدید بصورت ناقص مورد بهره برداری قرارگرفت که بعلت انحلال شرکت پیمانکار مراحل تکمیل آن تا بعدازانقلاب اسلامی ادامه یافت. پس ازانقلاب شکوه‌مند اسلامی، فرودگاه مشهد وارد مرحله جدیدی از فعالیت خود شد. کارکنان خدوم فرودگاه مشهد با تعهد و عشق به نظام و رهبری، فعالیتی از سر انگیزه و شور انقلابی خود را آغاز نمودند.

را ه آهن شهر مشهد مقدس

راه آهن شهر مشهد مقدس

در سال ۱۳۱۶ هجری شمسی، عملیات اجرایی خط راه‌آهن تهران ـ مشهد به طول ۹۲۶ کیلومتر آغاز شد. در سال ۱۳۳۵ اولین قطار باری دراین محور راه‌اندازی شد.

در سال ۱۳۳۶ محور تهران‌ ـ مشهد رسماً افتتاح شد. در دوازدهم اردیبهشت ۱۳۴۵ شمسی ساختمان اصلی ایستگاه مشهد افتتاح گردید. در اوایل دهه ۹۰ میلادی، با توجه به تحولات بنیادین و باز شدن مرزهای کشورهای آسیای میانه، کلنگ احداث راه‌آهن مشهد ـ‌ سرخس به طول ۱۹۵ کیلومتر از سوی ایران و نیز محور سرخس ـ تجن از سوی کشور ترکمنستان زده شد‌ و در تاریخ ۲۵ اردیبهشت سال ۱۳۷۵ با حضور رؤسای جمهور کشورهای عضو اکو و همچنین مسئولین ارشد کشورهای منطقه افتتاح گردید. در سال ۱۳۷۳ عملیات زیر سازی خط دوم (زوج) محور تهران ـ مشهد آغاز و در سال ۱۳۸۱ به بهره برداری رسید. از مهم‌ترین هدف‌ها ی این طرح افزایش ظرفیت خط از ۱۷ زوج قطار به ۴۰ زوج قطار در روز، قابلیت افزایش جابجایی مسافر از ۷/۲ میلیون نفر به ۱۰ میلیون نفر در سال و قابلیت افزایش حمل بار از ۵/۱ میلیون تن به ۷ میلیون تن در سال با توجه به اتصال راه آهن سراسری به کشور ترکمنستان از طریق محور مشهد ـ سرخس ـ تجن می‌باشد. ۲۷۲ کیلومتر از این مسیر در ناحیه خراسان واقع شده است. در تیرماه ۱۳۷۹ کلنگ احداث راه‌آهن استراتژیک مشهد - بافق توسط رئیس جمهور وقت جناب آقای خاتمی زده شد و در ۴ سال بعد در ۱۳ اردیبهشت ۱۳۸۴ توسط خود ایشان در ایستگاه مشهد افتتاح شد.

راه‌آهن شهر مشهد  مقدس


در سال 1316 هجري شمسي، عمليات اجرايي خط راه‌آهن تهران ـ مشهد به طول 926 كيلومتر آغاز شد.

در سال 1335 اولين قطار باري دراين محور راه‌اندازي شد.

در سال 1336 محور تهران‌ ـ مشهد رسماً افتتاح شد.

پایانه مسافربری امام رضا مشهد

 پایانه مسافربری امام رضا (ع)


عملیات اجرایی احداث ساختمان پایانه موقت مشهد در زمینی به مساحت ۱۴ هکتار، با زیربنای۴۰۰۰ مترمربع در سال ۱۳۶۸ آغاز و در بهمن ماه سال ۱۳۶۹ش خدمات خود را درزمینه حمل و نقل مسافر به گردشگران و زائرین حرم رضوی ارایه داد. پس از آن طرح احداث پایانه بزرگ مسافربری این شهر که در سال ۱۳۷۵ش به تصویب رسیده بود به زیربنایی به وسعت ۴۵ هزار مترمربع در فروردین ماه ۱۳۸۷ش افتتاح شد. این پروژه یکی از مدرن‌ترین پایانه‌های کشور از نظر وسعت، طراحی و بهره‌مندی از امکانات پیشرفته روز است.
پایانه مسافربری معراج
پایانه معراج با مساحت بیش از هفت هکتار و مبلغی افزون بر ۶۵ میلیارد ریال، در پایان سال ۱۳۹۰ به بهره برداری رسیده است. فاز دوم این طرح نیز برای سرویس‌دهی به مسافران تمام شهرهای شمالی کشور تا پایان سال ۱۳۹۱ به اتمام می‌رسد.


مساحت: ۷۵، ۳۷۵ متر مربع
ظرفیت پذیرش اتوبوس روزانه: ۲۰۰ دستگاه
ظرفیت پذیرش مسافر روزانه: ۶۰۰۰ نفر
میزان اعتبار مورد نیاز: ۶۵ میلیارد ریال
نوع سازه: سازه فضایی
هدف از اجرای پروژه: ارائه خدمات به مسافرین شهرهای شمالی استان خراسان رضوی و استان‌های همجوار آن شامل فضاهای بشرح ذیل:
•    ساختمان اصلی بمساحت ۱۱۷۰۰ متر مربع در ۳ طبقه
•    مجتمع تعمیرگاهی و باس واش بمساحت ۱۰۰۰ متر مربع
•    ساختمان گیت ورودی بمساحت ۴۰۰مترمربع
•    سرویسهای بهداشتی عمومی بمساحت ۱۰۰مترمربع
•    غرف خدمات عمومی بمساحت ۱۲۷۰مترمربع
•    فضای سبز به مساحت ۷۰۰۰ مترمربع
•    سکوهای سوار و پیاده کردن مسافر به مساحت ۱۲۰۰۰مترمربع
•    خدمات تاکسیرانی به مساحت ۱۸۰۰مترمربع

پایانه مسافربری امام رضا (ع)

عملیات اجرايی احداث ساختمان پایانه موقت مشهد در زمینی به مساحت 14 هکتار، با زیربنای4000 مترمربع در سال 1368 آغاز و در بهمن ماه سال 1369ش خدمات خود را درزمینه حمل و نقل مسافر به گردشگران و زائرین حرم رضوی ارايه داد. پس از آن طرح احداث پایانه بزرگ مسافربری این شهر که در سال 1375ش به تصویب رسیده بود به زیربنایی به وسعت 45 هزار مترمربع در فروردین ماه 1387ش افتتاح شد. این پروژه یکی از مدرنترین پایانه‌های کشور از نظر وسعت، طراحی و بهره‌مندی از امکانات پیشرفته روز است.

پایانه مسافربری معراج

پايانه معراج با مساحت بيش از هفت هكتار و مبلغي افزون بر 65 ميليارد ريال، در پایان سال 1390 به بهره برداری رسیده است . فاز دوم اين طرح نيز براي سرويس‌دهي به مسافران تمام شهرهاي شمالي كشور تا پايان سال 1391 به اتمام مي‌رسد.  


مساحت : 75,375 متر مربع
ظرفيت پذيرش اتوبوس روزانه : 200 دستگاه
ظرفيت پذيرش مسافر روزانه : 6000 نفر
ميزان اعتبار مورد نياز : 65 ميليارد ريال
نوع سازه : سازه فضايي
هدف از اجراي پروژه : ارائه خدمات به مسافرين شهرهاي شمالي استان خراسان رضوي و استان هاي همجوار آن شامل فضاهاي بشرح ذيل:

    ساختمان اصلي بمساحت 11700 متر مربع در 3 طبقه
    مجتمع تعميرگاهي و باس واش بمساحت 1000 متر مربع
    ساختمان گيت ورودي بمساحت 400مترمربع
    سرويسهاي بهداشتي عمومي بمساحت 100مترمربع
    غرف خدمات عمومي بمساحت 1270مترمربع
    فضاي سبز به مساحت 7000 مترمربع
    سكوهاي سوار و پياده كردن مسافر به مساحت 12000مترمربع
    خدمات تاكسيراني به مساحت 1800مترمربع